|
 Een van de meest voorkomende afwijkingen die dermatologen onder ogen krijgen, is de verruca seborrhoica, ook wel ouderdomswrat genoemd. Deze naam wekt bij veel patiënten de nodige weerzin op, maar gelukkig is het een onschuldige afwijking waar in principe geen behandeling voor nodig is. Doordat de afwijking als cosmetisch storend wordt gezien, laten veel mensen zich er toch voor behandelen bij de huidarts.
Een ouderdomswrat is een goedaardige huidtumor die veel voorkomt bij ouderen. Soms komt het voor als enkelvoudige laesie, maar vaak zitten er meerdere afwijkingen op de romp. In sommige gevallen loopt het aantal zelfs op tot tientallen ouderdomswratten. Hoewel de afwijkingen meestal geen klachten veroorzaken, kunnen ze wel irriteren en jeuken. Als patiënten eraan gaan krabben, kunnen de afwijkingen bloeden, wat reden kan zijn tot onrust. In 1927 werd de verruca seborrhoica voor het eerst goed beschreven door de arts Frudenthal.
Een ouderdomswrat manifesteert zich in vele gedaantes. Vaak begint het in een vlek- vorm, van waaruit het langzaam uit de huid groeit. Eerst is er sprake van een dunne plaque, later ontstaan er meer wratachtige afwijkingen, zoals te zien is op de foto. De kleur varieert enorm, meestal hebben ze een licht- tot donkerbruine kleur. Sommige ouderdomswratten zijn echter intens zwart of juist lichtgeel tot huidroze van kleur. Als ze geïrriteerd zijn, kunnen ze ook een rode tint hebben. De afwijkingen hebben een scherpe begrenzing en lijken - net als een stuk kauwgom - op de huid geplakt. Ze hebben een waxachtige structuur met een verreus (wratachtig) uiterlijk. Als u goed naar de oppervlakte kijkt, ontdekt u kleine gaatjes ie overeen komen met hoornplugjes. De afwijkingen hebben een gemiddelde doorsnede van 0,5 tot 1 cm, maar kunnen ook een grootte van 5cm bereiken. Een ouderdomswrat komt alleen voor op gebieden waar haren groeien, zoals het gelaat, de nek en de romp. Vooral de bovenzijde van de rug, de armen en de benen zijn populair. Ze komen echter nooit voor op de handpalmen, voetzolen en slijmvliezen. Hier groeit immers ook geen haar. Niet veel patiënten hebben last van een ouderdomswrat, wel kunnen ze cosmetisch storend zijn. De aanwezigheid van ouderdomswratten op de romp leidt bij veel vrouwelijke patiënten tot irritaties onder hun BH. Geïrriteerde ouderdomswratjes worden vaak rood en korstig, wat leidt tot pijn en jeuk. De afwijkingen neigen soms uit zichzelf af te brokkelen. Dit komt doordat de ouderdomswrat uit vele hoorncysten (pseudocysten) bestaat, waardoor de structuur poreus is en er stukjes af kunnen breken. In uitzonderlijke gevallen verdwijnen de ouderdomswratten vanzelf. Bij veel patiënten nemen de ouderdomswratjes geleidelijk toe. Soms is dit zelfs explosief, zoals bij patiënten met andere huidziekten of zwangere vrouwen. Een dergelijke explosie kan ook een teken zijn van kanker.  Een ouderdomswrat bestaat uit meerdere klinische varianten. Een daarvan is dermatosis papulosa nigra (foto). De huidafwijking bestaat uit vele donkerbruine tot zwarte papels op het gelaat en komt alleen voor bij donker gepigmenteerde patiënten. Dermatosis papulosa nigra is erfelijk bepaald. Het komt vooral voor bij patiënten van Afrikaanse origine, maar ook bij Hindoestanen en Aziaten. Ze ontstaan meestal laat in de puberteit. Naarmate de patiënt ouder wordt, neemt het aantal afwijkingen toe met een piekmoment rond het 60ste levensjaar. De doorsnede van dermatosis papulosa nigra varieert van 1 tot 5 mm. Ook hier lijken de afwijkingen als het ware aan de huid geplakt. De verspreiding van de laesies is symmetrisch, met als voorkeursplaatsen de wangen en het voorhoofd. Ook hier veroorzaken de afwijkingen geen klachten, maar vaak zijn ze wel cosmetisch storend. V  oor veel dermatologen is het herkennen van een verruca seborrhoica kinderspel. Er zijn echter wel enkele huidafwijkingen waar hij of zij rekening mee moet houden. De foto toont het beeld van een ‘dermale naevus’. Dit is een veel voorkomende moedervlek die voorkomt op de romp en in het gelaat. In het gelaat hebben ze een bol aanzien met eventueel wat haargroei. De afwijking op de foto is wat meer afgeplat en heeft een rode kleur. Een dermale naevus mist het wratachtige oppervlak met de pseudohoorncysten. Dit geldt ook voor de afwijking op foto 4. Dit is het beeld van een onrustige moedervlek, een zogenaamde ‘klinisch atypische naevus’. In het geval van foto 5 lijkt de puzzel al wat lastiger te worden. Dit is een foto van een aangeboren moedervlek, een congenitale naevus. In dit geval helpt de anamnese van de arts. Als de afwijking sinds de geboorte aanwezig is, kan het geen verruca seborrhoica meer zijn. De grootste valkuil van de dermatoloog is dat hij een melanoom (een kwaadaardige moeder- vlek) aanziet voor een verruca seborrhoica. Het niet herkennen van een melanoom heeft grote gevolgen voor de patiënt, aangezien deze zich dan verder kan ontwikkelen en er metastasen kunnen ontstaan. De melanomen op foto’s 6 en 7 zijn diep zwart van kleur en hebben een bobbelig oppervlak. Een verruca seborrhoica kan tevens een dergelijke diepzwarte kleur hebben. Het gebruik van een dermatoscoop verduidelijkt het onderscheid tussen de afwijkingen. Bij twijfel moet verder onderzoek gedaan worden. Het beste is om de afwijking er dan in zijn geheel uit te snijden. Vervolgens kan een patholoog anatoom het weefsel onder de microscoop bestuderen en een uitspraak doen. Hetzelfde geldt in mindere mate voor de afwijking op foto 8. Dit wordt ook wel morbus bowen genoemd. Dit voorstadium van een plaveiselcelcarcinoom is een vorm van huidkanker. Hoewel deze vorm van huidkanker niet zo gevaarlijk is als een melanoom, moet het wel altijd behandeld worden. Zoals u kunt zien op foto 7 heeft morbus bowen ook een wratachtig aspect. Op deze manier kan de afwijking verdacht veel lijken op een geïrriteerde verruca seborrhoica. Het nemen van een huidbiopt voor histopathologisch onderzoek (microscopisch onderzoek) kan uitsluitsel geven.   Foto 9 toont het beeld van een normale wrat, de verruca vulgaris. In tegenstelling tot de verruca seborrhoica komt de verruca vulgaris met name voor bij jonge mensen. Het oppervlak is vaak huidkleurig tot grijs en ruw van aspect. Hierdoor zijn deze afwijkingen beter van elkaar te onderscheiden. Gewone wratten kunnen tevens voorkomen aan de handpalmen en voetzolen, iets wat niet geldt voor de verruca seborrhoica. Zoals gezegd is de verruca seborrhoica een goedaardige aandoening die in principe geen behandeling behoeft. Wel kunnen mensen er last van hebben in de vorm van jeuk of pijn, met name als de verruca seborrhoica geïrriteerd is. Meestal is er echter sprake van een cosmetisch probleem. De wratten kunnen doorgaans eenvoudig verwijderd worden door middel van een shave-excisie of curettage. Wanneer het weefsel makkelijk loslaat, gaat het om een verruca seborrhoica. Bij twijfel over de diagnose, laat de arts het weefsel altijd onderzoeken door een patholoog-anatoom. Andere behandelmethoden zijn elektrocoagulatie, bevriezing met vloeibare stikstof of de behandeling met een C02-laser. Maar helaas, soms verschijnen de afwijkingen weer op precies dezelfde plek als waar ze werden verwijderd.
|
