In plaats van ons in te smeren met allerlei hoge beschermingsfactoren, moeten we volgens Heuff op een verstandige manier met de zon om­gaan. "De zon heeft ons veel positiefs te bieden, mits je de natuurlijke mechanismen van de huid hun werk laat doen. We moeten langzaam een barrière opbouwen tegen de zon. Zo krijg je een dikkere hoornlaag, de aanmaak van pigment wordt gestimuleerd en je gaat meer zweten (re­flectie).

Deze drie natuurlijke componenten beschermen de huid tegen de schadelijke effecten van de zon:'

Door de sterke toename van huidkanker is een verstandige omgang met de zon actueler dan ooit. Henny Heuff organiseerde onlangs een scholingsdag over dit onderwerp. Daarin gaf ze toelichting op de visie van huidverzorgingsmerk Rosel Heim op de zon. Heuff: "We moeten de huid zo veel mogelijk respecteren. De hoornlaag heeft een belangrijke functie in het immuunsysteem van de huid en biedt bescherming tegen de zon. Die moet je dus intact laten en niet beschadigen door agressieve behandelingen als microdermabrasie en peelings. Het regelmatig brase­ren van de huid werkt vroegtijdige huidveroudering in de hand en tast de natuurlijke beschermingsfunctie van de huid aan."

De zon heeft veel goeds te bieden. Onder invloed van zonlicht verbe­tert de doorbloeding, wordt de ademhaling dieper en voelen we ons gelukkiger. Ook zet de huid pro-calciferol om in vitamine D, werkt het immuunsysteem beter, verbetert de wondheling, normaliseert de bloed­druk en krijgen bacteriële huidinfecties minder kans in de zon. De zon heeft ook een positief effect op onze hormoonhuishouding.

Onder invloed van UVA- en UVB-straling worden in de huid meer me­lanocyten aangemaakt. Dit versterkt de aanmaak van het melanine (pig­ment), een belangrijke radicaalvanger. Melanocyten zijn groepen van dendritische cellen die zich hoofdzakelijk in de basaalcellenlaag bevin­den. Ze synthetiseren melanine en geven dit in de vorm van kogeltjes, melanosomen, aan de omringende basaalcellen af.

UVB-stralen en hitte zorgen ervoor dat de melanocyten verder uitlopen en zich kunnen vertakken zodat de huid zich beter kan beschermen. Ze vormen en belangrijk onderdeel van het immuunsysteem van de huid. Er zijn twee soorten melanine: het bruinzwarte eumelanine en het geelrode pheaomelanine. Eumelanine biedt bescherming tegen UV-licht. Mensen die voornamelijk het geelrode pheaomelanine aanmaken (rossige types) zijn gevoeliger voor zonlicht dan mensen die donker pigment aanmaken.

Op vakantie naar zonnige landen krijgt de lichte huid geen kans om zich langzaam aan de intensere zon aan te passen. Het gevolg is overmatige belasting van de huid door zonnestraling en hitte. De zon zelf verooraakt geen schade aan de huid. Onder invloed van UV-licht worden op het heetst van de dag in de huid agressieve zuurstofverbindingen aangemaakt, zogenoemde vrije radicalen.
Deze zuurstofverbindingen beschadigen de reparatie-enzymen in de huid, waardoor de huid niet goed meer in staat is zichzelf te herstellen. Daardoor ontstaat huidver­oudering en eventueel op de lange termijn huidkanker. "Bij een over­dosis straling en hitte trekken de uitlopers van de langerhanscellen zich (tijdelijk) terug uit de epidermis, zodat de huid zich niet goed meer kan beschermen tegen vrije radicalen.
Daarom is langdurig zonnen zo scha­delijk voor de huid", aldus Heuff.
Zonnebrandcrèmes bieden volgens Heuff weinig bescherming tegen deze agressieve verbindingen.

De huid heeft van zichzelf al factor veertig, zegt Heuff. Om dat bescher­mingsniveau te kunnen opbouwen, heeft de huid zonlicht nodig. Ze is dan ook geen voorstander van een UV-filter in dagverzorging. Maar wan­neer we op een zonnige dag lang buiten zijn, of met een lichte huid naar landen reizen rond de evenaar, is een goede zonbescherming onmisbaar.
Een Noord-Europese huid is namelijk veel dunner dan een mediterrane of Afrikaanse huid en heeft extra bescherming nodig. Zonbeschermingsproducten bieden bescherming door middel van UV­absorberende substanties (chemische filters) of door middel van natuur­kundige reflectie van de UV-stralen. Chemische filters dekken maar een beperkt deel van het lichtspectrum af; de golflengtes die voor verbranding zorgen (erytheem). De rest van het spectrum wordt gewoon doorgelaten. "Men twijfelt eraan of uitsluitend UV-stralen die voor erytheem zorgen, veroudering van de huid en huidkanker veroorzaken", zegt Heuff.
"Het lichtspectrum dat op de huid komt is veel breder. De consument denkt dat hij beschermd is en blijft langer in de zon waardoor de huid nog meer straling krijgt. Mensen moeten daarvoor gewaarschuwd worden:' Chemische filters in zonproducten zijn bovendien schadelijk voor de huid, zegt Heuff. "Ze kunnen onder andere allergische reacties geven. De zon krijgt daarvan ten onrechte de schuld. Het zijn stoffen in de filters die voor een reactie zorgen:"

Natuurkundige reflectie van UV-stralen geschiedt door pigmenten als titaandioxide en zinkoxide. Deze manier van beschermen wordt steeds meer toegepast in zonproducten omdat chemische filters voor allergi­sche reacties kunnen leiden.
De pigmentdeeltjes liggen als spiegeltjes op de huid en reflecteren het licht van praktisch elke golflengte. Maar ook dat is geen heilige graal.
Heuff: "Ook het beste zonnebrandproduct werkt slechts voor een korte tijd en dan alleen nog maar tegen zonne­brand, voortijdige veroudering van de huid en de gevolgen daarvan. Het biedt geen bescherming tegen teveel aan zon en tegen alle aandoeningen die als gevolg daarvan kunnen ontstaan. Het beste is dan ook om de zon tussen elf en drie uur te vermijden:"